|
Ýki yay aralýðý kadar ya da daha yakýn” demek olan bu tabir; esasýnda Efendimiz’in Mirac münasebetiyle Allah’a yakýnlýðýnýn derecesini ifade için þerefnüzûl olmuþtur. Tasavvufî yaklaþýmla, daire-i ef’âl ve esmâ ufkunu aþarak, sýfatlar zirvesi veya daha ötesine ulaþma demektir ki, birinci mülâhaza itibarýyla buna “Kurb-u Sýfatî”, son kayýt itibarýyla da “Kurb-u Zâtî” demiþlerdir. Tabiî, bu kurb, her þeye her þeyden daha yakýn Zât’a karþý bizimle alâkalý bir kurbdur ve sâlikte zevkî ve hâlî olarak ikilik zâil olup –hakikat-i eþyanýn sübut ve temyizi mahfuz– istiðrak buudlu bir izmihlâldir ki, Hz. Vücûd’un þuaâtý karþýsýnda müstaðrak bulunan hak yolcusu O’ndan baþka bir þey göremez, duyamaz ve bilemez. Veya, gördüklerini Hakk’ýn gördürmesi, duyduklarýný Hakk’ýn duyurmasý, tuttuklarýný Hakk’ýn tutturmasý ve elde ettiklerini de Hakk’ýn atâsý þeklinde duyar; vücûdunun bütün zerrâtýyla O’nun belið bir lisaný hâline gelir ve hep O’nu haykýrýr.
Bu, bir urûc semeresidir; asliyet ve külliyet plânýnda varlýðý hilkatin gayesi Zât’a (sav) ait bir hususiyet; zýlliyet ve cüz’iyet plânýnda da, derecelerine göre O’nun miþkât-i nübüvveti altýnda yolculuk yapan seyr-i ruhânî erbabýna bir fazl-ý ilâhîdir. Urûc; madde-i asliyesi taþ, toprak, çamur, balçýk, hava, su.. veya daha küçük element ve parçacýklardan ibaret olan insanýn, “insan-ý kâmil” olma yolunda iman, amel-i salih, ihlâs ve Hakk’a tahsîs-i nazar etme gibi hususlarla, varlýðýný teþkil eden cevherlerin kesif hususiyetlerinden sýyrýlarak; diðer bir ifade ile, beden ve cismaniyet mahbesinden çýkýp, kalb ve ruhun hayat ufuklarýnda ýsrarlý seyahatlerde bulunmak suretiyle, ayrýlýðý ve uzaklýðý kendisine ait bir vahþet ve yalnýzlýktan kurtulup, “üns billâh” ufkuna ulaþmasý demektir ki, daha önce O’ndan geldiði gibi –buna ‘mebde de denir– yeniden O’na rücû etmesinin –buna da ‘mead’ denir– unvanýdýr. Mebde’den meada böyle bir hareket-i devriyede iki kavsin bir noktada birleþmesi gibi bir resim söz konusu olduðundan ve bu hareket ayný zamanda bir daireye benzediðinden, nihayeti itibarýyla buna “kâb-ý kavseyn” denmiþtir. Ýmkân-vücub arasý bir nokta sözcüðüyle ifade edebileceðimiz “ev ednâ”ya gelince o, tamamen Hz. Rûh-u Seyyidi’l-Enâm’a mahsus bir payedir. Aslýnda potansiyel olarak her insanda biri iniþ, diðeri de çýkýþ olmak üzere iki hareket söz konusudur. Ýniþ, tasavvuf erbabýnca “kavs-i nüzûl”, çýkýþ veya yükseliþ de “kavs-i urûc” olarak adlandýrýlmýþtýr. Felsefeciler bunlarý “sudûr” ve “zuhûr” nazariyelerine baðlý birer devir gibi görmüþ iseler de, aksine bu tamamen, bir nefha-i ilâhî olan insan ruhunun, iman, amel-i salih, ihlâs ve nefis mücâhedesi, nefis tezkiyesi ile inkiþaf ettirilip, Hakk’a bir mir’at-ý mücellâ hâline getirilmesinden baþka bir þey deðildir.. ve insan-ý kâmil olmanýn da ayrý bir unvanýdýr. Nâdirî, bu hususu enfes mütalâalarýyla: “Matla-yý a’lâyý ev ednâyý cây etsek n’ola
Tir veþ ettik makam-ý ‘kâb-ý kavseyn’i güzâr” þeklinde seslendirir ki, bu yolun herkese açýk olmasýný ifade bakýmýndan fevkalâde güzeldir.
 |
